چشم انداز تغییرات زمانی و مکانی وقوع یخبندان ها و سرماهای زودرس پاییزه و دیررس بهاره در شمال شرق کشور

نوع مقاله: علمی پژوهشی وزارت علوم

نویسندگان

1 استاد اقلیم شناسی دانشگاه تبریز،ایران

2 دانشجوی دکتری تغییرات اقلیمی، دانشگاه تبریز،ایران

چکیده

تصمیم­سازیبرایآینده،جهتفعالیت‌هایکشاورزیوباغداریدرراستایکاهشخساراتو افزایشبهره‌وری،نیازمندمطالعاتتغییراقلیمیوکشاورزی است.براینیلبهاینهدف، مطالعهرویپارامترهایاقلیمی، دربازهزمانیطولانیمدت جهتکشفویژگی‌هاواثراتآن‌ها،درشرایط اقلیمیدوره‌هایگذشتهوپیش‌آگاهیازتغییراتآن‌هادرآینده امریضروریاست.چشم‌انداز تغییرات زمانی و مکانی رویدادهای حدی اقلیمی جهتکشفویژگی‌ها،اثراتوپیش‌آگاهیازتغییراتآن‌هادرآینده امریضروریاست. لذا در این پژوهشتوزیعزمانیومکانیوقوع یخبندان­ها و سرماهایزودرس پاییزه ودیررسبهارهدرشمالشرقکشورتحت تأثیر تغییرات اقلیمی واکاویگردید.بدین منظورازبروندادمدلجهانی HadCM3 تحتسناریوهای A2 و B1 و روش ریزمقیاس گردانی آماری LARS-WGدر دوره آماری2065-2046نسبتبهدورهپایه (2015-1986)استفادهشد. نتایج نشان داد که دمای کمینه در دوره آتی نسبت به دوره پایه بین 2/1 تا 5/2 درجه سلسیوس افزایش خواهد یافت بر این اساس در بخش اعظم منطقه مورد مطالعه یخبندان­های زودرس پاییزه یک الی دو هفته  دیرتر شروع می­شوند و یخبندان­های دیررس بهاره نیز بین 9 تا 18 روز زودتر به پایان می­رسند. همچنین سرماهای زودرس پاییزه حدود 7 تا 13 روز دیرتر شروع و سرماهای دیررس بهاره نیز  حدود 9 تا 13 روز زودتر خاتمه می­یابند

کلیدواژه‌ها


منابع

1-آشفته، پریساسادات؛مساحبوانی، علیرضا. 1389. تأثیرتغییراقلیمبردبی­هایحداکثرمطالعهموردی:حوضهآیدوغموشآذربایجانشرقی. علوموفنونکشاورزیومنابعطبیعی،علومآبوخاک، شماره 53، صص39-25.

2-آقاشاهی، محسن؛ اردستانی، مجتبی؛ نیک­سخن، محمد حسین ؛ طهماسبی، بهشته.1391.معرفی و مقایسه مدل­های LARS-WG و SDSM به منظور ریزمقیاسسازی پارامترهای زیست‌محیطی در مطالعات تغییر اقلیم. ششمین همایش ملی و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط‌زیست، تهران، ص 10.

3-آقاشریعتمداری، زهرا؛ بذرافشان، جواد؛ صفایی، سیده الهه.1395. چشم انداز زمان وقوع یخبندان­های زودرس پاییزه و دیررس بهاره تحت شرایط تغییر اقلیم با استفاده از مدل SDSM در چند ایستگاه منتخب در نیمه غربی ایران. نشریه هواشناسی کشاورزی، شماره4، صص 31-22.

4-باباییان، ایمان؛ نجفی نیک، زهرا. 1389. تحلیل تغییر اقلیم استان خراسان رضوی در دوره ی 2039-2010 با استفاده از ریزگردانی خروجی الگوی GCM . جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، شماره 15،صص 19-2.

5-جعغربگلو، ناصر. 1397. ارزیابی اثرات سرما و یخبندان­ دیررس بهاره بر روی درختان میوه در شمال غرب ایران، تحت شرایط اقلیم گذشته و تغییر اقلیم آینده (مطالعه موردی: درختان هسته­دار)، رساله دکتری اقلیم­شناسی،استاد راهنما: علیمحمد خورشید دوست،دانشگاه تبریز، دانشکده برنامه­ریزی و علوم محیطی،گروه آب و هوا شناسی.

6-خلیلی، علی. 1393. ارزیابی کمی و مدل­سازی ریسک سرمازدگی بهاره  محصولات زراعی و باغی در ایران. نشریه هواشناسی کشاورزی، 1: 31-17.

7-خلیلی، علی؛ رحیمی، جابر؛ بذرافشان، جواد. 1395. پیش­نگری کمی اثرات محتمل تغییر اقلیم بر تاریخ و ریسک رخداد یخبندان دیررس بهاره طی قرن بیست و یکم در ایران. نشریه هواشناسی کشاورزی، شماره 2، صص48 – 38.

8-سبحانی، بهروز؛ گنجی، مسعود؛ گل دوست، اکبر. 1396. تعیین و بررسی تاریخ های اغاز و پایان یخبندان­های زودرس و دیررس و احتمال تداوم، شدت و تواتر آن در استان اردبیل در دوره آماری 1996 تا 2010. پژوهش­های جغرافیای طبیعی، شماره 1، صص 53-39.

9-صلاحی، برومند؛ عالی جهان، مهدی؛ عینی، سعیده؛ درخشی، جعفر. 1396.پیش‌بینی تاریخ‌های شروع و پایان یخبندان­های سبک و سنگین استان کرمانشاه بر اساس برونداد مدل‌های اقلیمی HadCM3, BCM2، با بهره­گیری از ریزگردان LARS-WG، نشریه علمی ـ پژوهشی جغرافیا و برنامه­ریزی، شماره 59، صص 195-175.

10-فلاح قالهری، غلامعباس و حمزه احمدی. 1394. برآورد زمانی- مکانی تاریخ گلدهی درختان میوه در استان آذربایجان غربی با هدف کاهش و پیشگیری از خسارت مخاطره­های اقلیمی. فصلنامه پژوهشی بیمه و کشاورزی، 46: 104-81.

11-قادرزاده، آرزو. 1394. ارزیابی پیامدهای تغییر اقلیم برر مراحل فنولوژی درختان سیب شهرستان ارومیه. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی.

12-قربانی، خلیل؛ ولیزاده، اسماعیل. 1393. بررسی تاریخ یخبندان­ها و سرماهای مؤثر در کشاورزی تحت تأثیر تغییر اقلیم (مطالعه موردی: مشهد، تبریز و قزوین)، نشریه پژوهش­های حفاظت آب و خاک، شماره 4، صص 214-197.

13-گودرزی، مسعود؛ صلاحی، برومند؛ و حسینی، سید اسعد. 1397. برآورد میزان تبخیر و تعرق در ارتباط با تغییرات اقلیمی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، فصلنامه علمی- پژوهشی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، انتشارات انجمن آبخیزداری ایران، ش 41: 13-1.

14-هاشمی­نسب، فریده السادات؛ موسوی بایگی، محمد؛ بختیاری، بهرام؛ داوری، کامران. 1392. پیش­بینی تغییرات بارش 20 سال آینده در استان کرمان با استفاده از مدل ریز مقیاس کننده LARS-WG و گردش عمومی HadCM3، فصلنامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب، شماره 12، صص 58-43.