بررسی مراحل فنولوژیکی درخت انگور کشمشی و تغییرات انباشت سرمایی آن در ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی وزارت علوم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی کشاورزی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

2 دکتری اقلیم شناسی،استادیار گروه ژئوموفولوژی و اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.

چکیده

یکی از عوامل حیاتی در تولید موفق محصولات کشاورزی، شرایط اقلیمی می­باشد. عدم توجه به شرایط اقلیمی موجب از بین رفتن محصولات باغی می­گردد.انگور به عنوان یکی از محصولات عمده در ایران، از تغییرات و ناهنجاری­های اقلیمی آسیب می­بیند.با توجه به تغییرات آب و هوایی، سنجش مراحل فنولوژیکی درخت انگور و ارزیابی وضعیت انباشت سرمایی برایتوسعه این گونه خزان کننده و مدیریت پایدار بخش باغبانی حائز اهمیت می­باشد. در مطالعه حاضر،مراحل فنولوژیکی درخت انگور براساس مشاهدات میدانی دردو سال متوالیدر ایستگاه هواشناسی­– کشاورزی گلمکان مشخص شد. برای سنجش وضعیت انباشت سرمایی براساس مدل دینامیکی،از آمار 55 ایستگاه هواشناسی معتبر از سال 1985 تا 2013 در مقیاس زمانی ساعتی و روزانه ارزیابی گردید. جهت بررسی روند تغییرات انباشت سرمایی از روش ناپارامتری من- کندال استفاده شد.نتایج نشان داد انگور هشت مرحله فنولوژیکی برای تکمیل دوره رشد و نمو از اوایل فروردین ماه تا اواخر آبان ماه نیاز دارد. بیشترین نیاز دمایی در مرحله نمو میوه رخ می­دهد. براساس مدل دینامیکی51 تا 91 بخش سرمایی رخ می­دهد. در عرض های بالا سرماهای شدید و در عرض­های پایین ملایم شدن زمستان موجب کاهش انباشت سرمایی برای درخت انگور شده است.بنابراین تغییرات آب و هوایی به صورت کاهش در میزان انباشت سرمایی و عدم کفایت نیاز سرمایی ظهور پیدا کرده است. لذا توجه به ملاحظات اقلیمی در انتخاب گونه­ها و واریته­های سازگار با این کاهش واحدهای سرمایی در دوره رکود درختان خزان کننده، حائز اهمیت می­باشد.

کلیدواژه‌ها


منابع

احمدی، حمزه، عزیززاده، جواد. 1398. هواشناسی کشاورزی تجربی (راهنمای عملی). انتشارات هاوار، چاپ اول.

احمدی، حمزه(1396): بررسی اثرات تغییر اقلیم بر روی درخت سیب در ایران، پایان­نامه دکتری،دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، گروه آب و هواشناسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار.

احمدی، حمزه، فلاح قالهری، غلامعباس(1394):طبقه بندی اقلیم کشاورزی منطقه شمال شرق براساس شرایط گرمایی و رطوبتی، نشریه هواشناسی کشاورزی،سال اول، شماره 3، صص 81-67.

برنا، رضا، علیزاده، افسانه(1395): پهنه بندی اقلیمی کشاورزی کشت مرکبات در استان خوزستان با روش تحلیل سلسه مراتبی، نشریه هواشناسی کشاورزی، سال چهارم، شماره 1، صص 21-12.

حیدری، حسن، سعید آبادی، رشید. 1389. طبقه بندی اقلیمی چندمعیاری نواحی کشت انگور در ایران، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، 68: 70-59.

خوشحال،جواد، رحیمی،داریوش،مجد، مرضیه(1392): تعیین مراحل فنولوژی و محاسبة نیازهای حرارتی گل محمدی منطقة برزگ کاشان،نشریة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی،شماره 4، صص 169ـ178.

خوشخوی، مرتضی، شیبانی، بیژن، روحانی، ایرج، تفضلی، عنایت الله (1387): اصول باغبانی، انتشارات دانشگاه شیراز، چاپ هفدهم، شیراز.

رسول زادگان، یوسف.1370.  میوه کاری در مناطق معتدله، نوشته، م-ان.وست وود. چاپ اول . انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان.

رضایی، مهدی (1391): برآورد نیازهای دمایی شش رقم تجاری زردآلوی منطقة شاهرود در شرایط آزمایشگاهی و مزرعه‌ای، مجلة به‌زراعی کشاورزی،سال چهاردهم، شماره1، صص 21ـ32.

زرین، محمد، فراهانی، حمیدرضا(1394):راهنمای جامع و کاربردی باغبانی، انتشارات آموزش فنی و حرفه ای مزرعه زرین، چاپ اول. تهران.

سبزی پرور، علی اکبر، ولاشدی، رضانوروز(1394):اثر تغییر اقلیم بر روند تامین نیاز سرمایی گیاهان خزان­دار (مطالعه موردی: استان همدان)، نشریه علوم باغبانی(علوم و صنایع کشاورزی)، سال بیست و نهم، شماره 3، صص 367-358.

فلاح قالهری، غلامعباس، احمدی، حمزه(1396): بررسی روند تغییرات نیازهای سرمایی و طول مراحل فنولوژیک درخت سیب (مطالعه موردی: منطقه کرج)، نشریه هواشناسی کشاورزی، سال پنجم، شماره 1،صص 70-57.

فلاح قالهری، غلامعباس، احمدی، حمزه (1397): تعیینمراحلفنولوژی و انباشت سرمایی و گرمایی درخت سیب تابستانه تحت شرایط اقلیمی کرج، نشریه پژوهش­های جغرافیای طبیعی،  دوره 50 ، شماره 1.

فلاح قالهری، غلامعباس، احمدی، حمزه (1397): واکاوی الگوی انباشت سرمایی مناطق سردسیر ایران براساس مدلهای CH،CP و UTAH. جغرافیا و توسعه، شماره 51، صص 120-99.

گودرزی، مجید.(1390): تعیین نیاز سرمایی و گرمایی برخی ارقام تجاری انگور (Vitis vinifera L). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، گروه علوم باغبانی، دانشگاه بوعلی سینا.