ناحیه بندی خشکسالی های ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی وزارت علوم

نویسندگان

1 کمال امیدوار استاد گروه جغرافیا ، پردیس علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد،ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

3 استادیارگروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

4 دکتری جغرافیا، ،دانشگاه یزد، یزد،ایران

چکیده

هدف اصلی این مطالعه ناحیه­بندی خشکسالی­های ایران در سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه با استفاده از روش­های آماری چند متغیره است. لذا در راستای رسیدن به این هدف اصلی، داده های بارش ماهانه 43 ایستگاه همدید کشور برای یک دوره آماری 34 ساله (2009–1976) از سازمان هواشناسی کشور دریافت شد. از روی داده های بارش ماهانه، بارش های فصلی و بارش­های سالیانه ایستگاه ها به دست آمدند. برای شناسایی فراوانی درجات مختلف خشکسالی­ها نیز از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) استفاده شد. با تنظیم بارش استاندارد شده (SPI) ایستگاه­ها در ماتریسی با حالت S، تحلیل مؤلفه­های مبنا با چرخش واریماکس در سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه اجرا شدند. در ادامه خروجی تحلیل مؤلفه های مبنا به عنوان ورودی تحلیل خوشه ای مورد استفاده قرار گرفتند. در نهایت نتایج مربوط به تحلیل خوشه ای در محیط نرم افزای سیستم اطلاعات جغرافیایی و با استفاده از روش درونیابی نزدیک ترین همسایه به نقشه های ناحیه بندی خشکسالی های ایران تبدیل شدند. نتایج این تحقیق نشان داد که با اجرای روش مؤلفه­های مبنای چرخش یافته با روش واریماکس می توان به ترتیب نزدیک به 89/68، 42/75 و 66/70 درصد تفاوت خشکسالی­های ایران در سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه را با 7، 9 و 9 مؤلفه تبیین کرد. با جرای تحلیل خوشه ای بر روی مؤلفه های به دست آمده از تحلیل مؤلفه های مبنا مشاهده شد که می توان خشکسالی های ایران را به ترتیب برای سه مقیاس زمانی ماهانه، فصلی و سالانه به 4، 5و 4 ناحیه تقسیم بندی نمود.
 
 

کلیدواژه‌ها